QUÝT SAU THU HOẠCH

QUÝT SAU THU HOẠCH

Sự chín quả lúc thu hoạch:

Tại các nước nhiệt đới và á nhiệt đới sự phát triển của quả bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ. Độ chín của vỏ ngoài và độ chín của thịt quả không đồng nhất. Quả có thể ăn được ngay cả khi vỏ ngoài còn xanh.

Quả chín biến động về kích thước ngay cả các quả trên cùng một cây.

Với cam ngọt như giống Valencia hoặc Liu cheng, trước tiên nên thu hoạch các quả nhỏ hơn vì chúng chín đầu tiên. Với các loại quít như Ponkan: các quả đầu cành xa thân nhất đầu tiên có màu vàng, nên bắt đầu thu hoạch với quả to. Với các quả nhỏ hơn hoặc quả chậm phát triển màu, nên thu hoạch muộn hơn trong vụ.

Thời gian thu hoạch trong ngày :

Ngày quang đãng khô nắng là thời gian thu hoạch cam quýt tốt nhất. Nên thu hoạch quả sau khi sương bốc hơi (khô sương). Vào ngay trời râm, nhiều mây nên thu quả sau buổi trưa, không nên thu hoạch quả vào ngày trời mưa .

Phương pháp thu hoạch:

Để tránh làm hại quả, công nhân nên cắt móng tay và đeo găng tay, sử dụng kéo thu hoạch có cán tròn để cắt quả. Khi thu hoạch một tay giữ quả tay kia cắt quả với cuống có vài lá. Nên đưa cành quả gần phía ngực, tay giữ cành quả, tay kia cắt nhẹ cả chùm với cành mang lá.

Phân loại và bảo quản:

Cam qu‎ýt được phân loại chủ yếu theo kích thước. Phân loại có thể làm bằng tay hoặc bằng máy Nếu nhà vườn phân loại quả thủ công thì không nên ước lượng bằng mắt mà phải có dụng cụ đo đơn giản bằng ván gỗ mỏng hoặc bìa cứng, trên đó có đục sẵn các lỗ tròn đường kính khác nhau. Các nhà vườn Đài Loan thường dùng dây chuyền hình trống để phân loại quả. Không nên để lẫn các quả có kích thước khác nhau.

Kích thước tối ưu của quả thay đổi theo từng giống. Nói chung quả to thường có giá cao. Tuy nhiên trong trường hợp qu‎ýt như Ponkan: quả to (đường kính 8,5cm) hoặc cực to (đường kính 9 cm) có hàm lượng các chất rắn hoà tan thấp và hàm lượng Axít thấp. Chúng có vỏ dày và ít nước, khó bảo quản. Do vậy các quả này cần tiêu thụ ngay sau thu hoạch. Quả Ponkan cỡ trung bình (đường kính 8 cm) và cỡ nhỏ (đường kính 7,5 cm) có hàm lượng tổng các chất rắn hoà tan cao hơn và hàm lượng Axít cũng cao hơn. Do vậy sau một thời gian bảo quản ngắn hương vị cũng tốt hơn.

Quả có kích thước trung bình (đường kính 7 - 7,5 cm) ít bị thối sau bảo quản. Các thí nghiệm cho thấy chúng còn giữ được hương vị tốt 2 tháng sau bảo quản. Quả to (đường kính hơn 7,5cm) ít bị thối sau bảo quản nhưng hương vị tồi vì hàm lượng tổng các đường hoà tan và Axít thấp

Xử lí sau thu hoạch:

Chỉ bảo quản những quả không bị hư hại trong lúc thu hoạch, mặc dầu khó mà tránh khỏi các hư hại nhỏ khi thu hoạch. Đôi khi cần xử lí hoá chất cho quả trước lúc bảo quản để làm giảm các bệnh sau thu hoạch xảy ra.

Đối với quả cam quít trưởng thành (già đi) trong khi bảo quản: cuống quả lúc đầu vàng rồi nâu, cuối cùng là cuống rụng khỏi quả để lại trên quả một chỗ nhạy cảm với lây nhiễm bởi các bệnh nấm. Xử lí bằng 10 – 40 ppm 2,4D có thể ngăn ngừa cuống quả khô và rụng.

Hoá chất Thiabendazole (40% được hoà loãng 500X) có thể sử dụng để phun lên quả 1 - 2 tuần trước thu hoạch. Sau thu hoạch cũng có thể nhúng quả trực tiếp vào dung dịch trên trong 3 phút để thay cho phun. Xử lí này giúp làm giảm bệnh thối quả trong lúc bảo quản. Cũng có thể giảm bệnh thối quả bằng sử dụng Iminoctodine 25% (hoà loãng 2000X) phun 4 ngày trước lúc thu hoạch, hoặc nhúng quả trước khi đóng gói.

Các xử l‎ý khác trước lúc bảo quản:

Với cam quýt sau khi thu hoạch hoặc xử lí hoá chất nên giữ quả trong nơi râm mát vài ngày trước khi cho quả vào túi PE. Túi nên dày 0,02 - 0,03mm.
Giữ quả trong nơi râm mát là phương pháp xử lí để làm giảm hàm lượng nước trong vỏ quả. Qua đó làm giảm hoạt động tế bào trong vỏ, nếu không chúng sẽ làm quả bị mềm. Thời gian cần thiết để làm mất nước hoặc bốc hơi phụ thuộc vào nhiệt độ, thời gian bảo quản và bề dày của vỏ. Nếu nhiệt độ cao thì cần giữ quả trong nơi râm mát lâu hơn. Nếu quả được cất giữ trong thời gian dài hoặc có vỏ dày thì thời gian xử l‎ý cần dài hơn. Bình quân để làm giảm trọng lượng quả khoảng 3% cần thời gian xử lí từ 3 đến 7 ngày. Sự mất nước có thể điều trị được các vết thương nhỏ trên vỏ quả và làm giảm nguy cơ thối quả trong lúc bảo quản. Đôi khi mỗi quả được cất trong một túi. Đó là trường hợp với các quả quít như Ponkan. Tuy nhiên với các giống khác như cam Valencia hay Tonkan có thể cất 3, 4 hay 5 quả trong một túi.

Nếu quả được bảo quản trên 2 tháng có thể gói quả trong giấy phim PE làm thành bao hình trụ trong các ngăn của thùng gỗ.

Bảo quản:

Thùng gỗ hoặc thùng plastic hay được dùng để bảo quản quả. Các loại quít như Ponkan chỉ nên bảo quản với 1 hoặc 2 lớp trong một hộp. Các loại cam ngọt như Valencia hoặc Liu cheng nên bảo quản với 3 hoặc 4 lớp trong hộp. Xếp quá nhiều lớp trong hộp có thể làm dập quả. Nên sắp xếp các hộp trong phòng bảo quản sao cho duy trì được thông thoáng tốt. Cửa thông gió nên để mở trong vài tuần đầu bảo quản. Trong thời gian bảo quản cửa sổ nên mở vào ban đêm hoặc trong những ngày trời lạnh để làm mát quả. Nên đóng cửa sổ thông gió khi nhiệt độ ban ngày cao. Không nên để ánh nắng rọi vào phòng bảo quản. Khi phát hiện thấy bất kỳ quả thối nào cần loại bỏ ngay.

Một phương pháp bảo quản nữa là để quả trên cây. Tại California cam Valencia có thể để trên cây 5 tháng. Tại Đài Loan đã thí nghiệm để cam Liu cheng trên cây. Nhưng chỉ để được một tháng, sau đó quả bị rụng.

Nguồn: Theo Tài liệu Tập huấn Hội Làm vườn Việt Nam