WWW.KSNONGNGHIEP.COM

Sản phẩm nông nghiệp

Tin tức

Đối tác

Hỗ trợ trực tuyến

kimsonnong
kimsonnong

Quảng cáo

Kỹ thuật trồng trọt

Kỹ thuật thâm canh cây Chuối công nghệ cao


Kỹ thuật thâm canh cây Chuối công nghệ cao

[Ngày 21/11/2008]

 

TT KHUYẾN NÔNG ĐỒNG NAI

   I/ Tình hình chung Chuối là loại cây ăn trái ở vùng nhiệt đới, được trồng khắp ở Ấn Độ phía Nam Trung Quốc… các nước thuộc Đông Phi, Tây Phi, Châu Mỹ … các loài hoang dại được tìm thấy nhiều ở các nước Đông Nam Á. Nhiều tác giả cho rằng chính từ đây (Đông Nam Á), chuối được phát triển đến các nơi trên thế giới, có 2 dạng tiêu thụ chính là nấu ăn làm thực phẩm chính ở Châu Phi và dùng để ăn tươi. Ngoài ra chuối còn được chế biến thành các dạng thực phẩm khác như bột chuối, bánh, mứt, kẹo, chuối khô, làm rượu, làm dấm hoặc chiết xuất lấy tinh dầu… chuối còn dùng làm thức ăn gia súc, lấy sáp ở các giống chuối rừng, lấy sợi.

 II/ Đặc tính thực vật học: 1- Rễ: Rễ sơ cấp của cây con trồng bằng hạt thường chết sớm và thay thế bằng hệ thống rễ hữu hiệu. Cây chuối con trồng bằng củ có hệ thống rễ hữu hiệu ngay từ những rễ đầu tiên. Số lượng rễ thay đổi tùy theo tình trạng sinh trưởng của cây, củ chuối mạnh có khoảng 200- 300 rễ. Từ khi trồng đến khi cây có trái chín, cây chuối có khoảng 600- 800 rễ cái. Trong điều kiện thuận lợi, mỗi ngày rễ cái có thể vươn dài 2- 4 cm. Rễ cái có thể phát triển dài 5-10m và sâu 0,75m, đôi khi trên 1,2m. Từ rễ cái mọc ra các rễ nhánh ngang, có đường kính nhỏ hơn rễ cái khoảng 1- 2mm. Rễ nhánh ngang có nhiều lông hút để hút nước và muối khoáng nuôi cây, nên gọi là rễ dinh dưỡng. Rễ nhánh ngang thường mọc cạn trong tầng đất từ 15- 30cm và mọc ở phần cuối của rễ cái. Vì vậy khi bón phân không nên bón phân phầngốc.

2- Thân: Thân chuối hay còn gọi là củ chuối, nằm dưới mặt đất. Đầu phía trên xung quanh củ chuối được bao phủ bởi những vết sẹo từ bẹ lá có dạng vòng cung. Ở đây mỗi bẹ lá đều có một chồi mầm, nhưng chỉ các chồi ở từ phần giữa củ đến ngọn củ phát triển được. Vì vậy thân chuối có hiện tượng mọc trồi dần lên. Mô phân sinh ngọn củ cho ra các lá chuối ngay từ khi cây còn nhỏ. Khi cây trưởng thành điểm tăng trưởng củ chuối chuyển dạng thành phát hoa. Phần trên ngọn thân thật hẹp lại còn khoảng 30cm, đỉnh sinh trưởng có đường kính 6-8cm vươn dài ra khỏi thân giả mang một phát hoa. Phần bên trong củ chuối có 2 phần chính là trục trung tâm và vỏ củ. Rễ chuối phát sinh từ hệ thống mạch tiếp giáp giữa vỏ củ và trục trung tâm.

 3- Chồi: Khi mới mọc, cây chuối con mọc thẳng góc với thân cây mẹ (củ chuối), sau đó hướng dần lên. Khi cây con cao được 0,6-0,8m thì phần dính với thân mẹ teo lại. Cây mẹ có ảnh hưởng ngăn cản sức lớn của các phiến lá trên cây chuối con. Do đó các lá đầu tiên của cây con thường có phiến lá rất nhỏ so với gân chính, các cây con này gọi là “chồi lá lưỡi mác”. Khi tách cây con ra khỏi gốc cây mẹ, các lá mọc sau sẽ có phiến lá xanh rõ rệt. Những cây con cao 15-30cm mà đã có phiến lá xanh thường là những cây đã tách cây mẹ quá sớm, mất sự ngăn cản cũng như sự nuôi dưỡng của cây mẹ gọi là “chồi lá bàng”. Chồi vừa ló ra khỏi mặt đất gọi là “ngó”, ngó chỉ có lá vẩy.

4- Bẹ và lá: Một cây chuối có tổng cộng khoảng 60-70 lá gồm các loại sau: - Lá vẩy: mọc trên chồi lá còn nhỏ, chỉ có bẹ và gân lá. - Lá mái: lá có bẹ với phiến lá rất nhỏ, hình lưỡi mác. - Lá bàng: là loại lá chính của cây, cấu tạo gồm bẹ lá, cuống lá, phiến lá với gân chính và các gân phụ - Lá cờ: chỉ có một lá cờ, xuất hiện báo hiệu cây sắp trổ hoa, phiến lá to, ngắn, cuống lá rất rộng. - Lá mo (lá bắc): mọc trên phát hoa (cùi buồng) và trên buồng hoa (bắp chuối). - Đọt xì gà: là giai đoạn phiến lá chưa mở ra, vẫn còn cuộn lại. 4.1- Bẹ lá: (thân giả): Mọc từ thân thật, vươn dài lên cao, cắt ngang bẹ lá thấy có dạng hính lưỡi liềm, giữa phình to 2-3cm, mỏng dần về hai bên. Trong bẹ có những khoang hổng to chứa không khí với các vách ngăn là bó libe gỗ. Trên thân giả các bẹ lá xếp thành vòng xoắn ốc chênh nhau một góc 150- 170o.đếm số lá còn xanh để biết chuối mọc tốt hay xấu. Ở chuối mọc mạnh thì các bẹ này có xu thế tách nghiêng ra khỏi thân giả, bẹ chính sát vào thân khi cây mọc yếu. 4.2- Phiến lá: Bản lá rộng, mọc đối xứng qua gân chính, phiến lá dày 0,35-1mm, có các gân phụ song song nhau và thẳng góc với gân chính. Chiều dài phiến lá thường thay đổi nhiều hơn chiều rộng, kích thước phiến lá còn tùy thuộc các thời kỳ tăng trưởng của cây chuối, chất dinh dưỡng, các yếu tố khí hậu. Một cây chuối đang phát triển tốt thường có từ 10- 15 lá bàng, trong đó có 4- 5 lá trên ngọn là quang hợp mạnh nhất. Cây có thể đạt 20 lá bàng. Khi quầy chuối sắp chín thì số lá bàng còn 6-8 trên cây. Khi chưa có buồng , một cây chuối có khoảng 10 lá xanh mới là cây sinh trưởng tốt. Ở nước ta chuối ít khi đạt được số lá nói trên, vì mức độ thâm canh thấp, sâu bệnh nhiều. 4.3- Cuống lá: đỉnh bẹ lá hẹp dần, dày lên tạo thành cuống lá, các bó sợi trong bẹ xếp chặt hơn, nhưng vẫn còn các lỗ thông khí. Cuống lá thường dai, chắc để mang nổi phiến lá. Cuống lá mọc sau dài hơn cuống các lá mọc trước. Phiến lá cuối lớn dần mãi cho đến khi chuối sắp trổ buồng. - Gân chính: cuống lá kéo dài và nhỏ dần có mang phiến lá 2 bên ở gân chính, có một tầng tế bào đặc biệt để trương nước. Chuối thiếu nước sẽ bị héovà phiến lá cuốn cong vào tầng này để giảm bớt sự thoát hơi nước. - Khí khổng: ở mặt dưới của phiến lá thường gấp 5 lần mặt trên. Mức độ thoát hơi nước và quang tổng hợp ở mặt dưới lớn hơn mặt trên 4 đến 8 lần. Có những giống chuối, mỗi mm2 mặt dưới phiến lá chứa 220 khí khổng, mặt trên lá 50 khí khổng. Thời kỳ tăng trưởng của lá chia làm 2 giai đoạn, mỗi giai đoạn 3 tháng. Giai đoạn đầu kích thước lá lớn nhỏ tùy theo mức độ cung cấp dinh dưỡng trong đất. Giai đoạn sau kích thước tùy thuộc vào khí hậu, chất dinh dưỡng không còn tác dụng nhiều trên sự phát triển của lá nữa, chính nhiệt độ và vũ lượng là 2 yếu tố chính để quy định sự phát triển ở giai đoạn sau. Nhận xét này rất quan trọng trong việc bón phân giúp cho lá phát triển tốt trong giai đoạn đầu.Các lá ở giai đoạn đầu có tác dụng giúp củ chuối lớn thêm. Giai đoạn có lá thứ 8 đến lá thứ 10 lá chuối có tác dụng để nuôi buồng.Thời gian một lá chuối sống từ khi nở đến khi khô là 100 đến 200 ngày tùy điều kiện dinh dưỡng và sâu bệnh.

5- Hoa và trái: 5.1- Hoa: Chu kỳ sinh trưởng chia làm 3 thời kỳ: - Thời kỳ tăng trưởng: gồm 2 giai đoạn như ở phần trên - Thời kỳ tượng buồng: khi cây chuối xuất hiện lá thật thì vòm tăng trưởng chuyển sang sinh sản, đỉnh của vòm củ tăng trưởng có hình chóp, thân củ vươn lên rất nhanh. Sự phát triển cuả buồng hoa khoảng 100 ngày, trong suốt thời gian đó, những hoa nguyên thủy phân hóa không ngừng, đồng thời thân mang buồng hoa tận cùng dài ra để thoát ra khỏi thân giả (bẹ lá). Lá cuối cùng ngắn, rộng, với gân lá chính khuyết rộng, lá này báo hiệu những bẹ không mang hoa, nhú ra. Tiếp theo đó là “lá mo”, những lá này có dạng hình mũi mác nhọn, có nổi sáp ở mặt ngoài, sau héo và rụng sớm. Thời gian để thân thật vươn dài ra khỏi thân giả kéo dài khoảng 1 tháng, -Thời kỳ trổ buồng: khi thân thật đẩy phát hoa ra khỏi thân giả gọi là trổ buồng, thời kỳ này thân thật tiếp tục dài thêm ra và đường kính nhỏ dần. Từ khi trổ buồng đến khi trái chín trung bình là 3 tháng( chuối chà bột 5 tháng). Buồng hoa: buồng hoa là một phát hoa, trên buồng hoa mọc thành từng chùm (nải hoa) trên chóp của thân thật theo đường xoắn ốc. Những chùm mọc sau có số hoa ít dần, kích thước cũng nhỏ đi. Sau khi điểm sinh trưởng đã cho ra một số chùm hoa, thì hoa cái có sự thay đổi đột ngột, số lượng hormone đã cạn, khi đó xuất hiện những chùm hoa đực với số lượng rất nhiều. Trên mỗi chùm hoa có 2 hàng hoa, chùm hoa phát triển từ phải sang trái luân phiên nhau. Hoa cái có muốm vòi nhụy lớn. Hoa đực noãn sào bị thoái hóa, vòi nhụy nhỏ và nhị đực có bao phấn, một ngày sau khi nở, hoa đực rụng. Đầu nuốm nhụy cái có mật để thu hút ong bướm. 5.2-Trái: Sự phát triển của trái: trọng lượng trái, tỷ lệ thịt trái/vỏ tăng đều trong suốt quá trình tăng trưởng của trái. Kích thước trái giảm dần từ nải thứ nhất đến nải cuối cùng, thường nải cuối cùng chỉ đạt 50- 60% so với nải thứ nhất. Trong cùng một nải, trái ở hàng trên lớn hơn trái ở hàng dưới.

III: Yêu cầu ngoại cảnh

1- Khí hậu:

1.1-Nhiệt độ: Nhiệt độ thích hợp để chuối phát triển 20- 25oC. Nhiệt độ 160C, chuối ngừng sinh trưởng. Nếu chuối chưa tượng buồng, gặp nhiệt độ thấp thì số lá sẽ ra nhiều hơn (40- 45 lá thay vì 30- 35 lá) thời gian xuất hiện 1 lá cũng lâu hơn, nghĩa là lâu thu hoạch. Do vậy trồng chuối ở Bảo Lộc - Đà Lạt sẽ thu hoạch chậm hơn một số vùng ở Đồng Nai. Ơ Đồng Nai, tháng giêng là tháng có nhiệt độ thấp nhất cũng trên dưới 26- 270C, còn các tháng trong năm từ 28- 300C. Do vậy tỉnh Đồng Nai rất phù hợp trồng chuối các loại.

1.2-Lượng mưa: Cây chuối cần một lượng mưa từ 1.500- 2.000mm phân bố đều trong năm. Các Tỉnh Nam bộ mùa nắng kéo dài 6 tháng, mưa không đáng kể nên cần phải tưới.

1.3- Ánh sáng: Tất cả các giống chuối đều cần ánh sáng, mặc dù chuối không có tính quang kỳ. Ở những vườn chuối thiếu ánh sáng thì cây con đời sau thường cao hơn đời trước khoảng 50cm. Lá màu vàng trắng khi cây bị thiếu dinh dưỡng và ánh sáng.

1.4-Gió: Gió bão và băng giá là 2 yếu tố khí hậu gây thiệt hại vườn chuối khó khắc phục nhất. Vườn chuối không trồng cây chắn gió sẽ làm rách lá nhiều, ảnh hưởng đến quang hợp, giảm năng suất.

2- Đất đai:

2.1- Yếu tố lý học: có 3 yếu tố cần khảo sát: - Bề sâu của phẫu diện. - Thành phần cơ giới của đất. - Khả năng giữ nước và thoát nước. Rễ chuối có thể ăn xuống sâu từ 0,75 - 1,2 m nên độ sâu phẫu diện (tầng canh tác) cần phải sâu 0,6-1m.

2.2-Yếu tố hóa học: - Chuối có khả năng chịu mặn khá, chịu được đất chứa Fe, Al khá cao, có thể trồng được đất có pH từ 4,5-8,5, tuy nhiên pH thích hợp: 6-7. - Nói chung đầt trồng chuối không được quá chua, cần nhiều chất hữu cơ, có tỉ lệ đạm cao, đủ lượng Kali.

IV-KỸ- THUẬT CANH TÁC

1- Chuẩn bị đất

 1.1- Chọn đất Chuối trồng được trên nhiều loại đất khác nhau. Tuy nhiên tuỳ theo từng loại đất mà chọn các giống chuối khác nhau để cho năng suất cao nhất. Ví dụ: chuối sứ trồng được trên đất đồi cao, chịu hạn giỏi; chuối già trồng trên đất màu mỡ nhiều mùn, ưa ẩm.

1.2 Sửa soạn đất Đất phải được cày bừa kỹ, diệt cỏ dại trước khi trồng, cày sâu 30cm, cày lần 2 vuông góc với lần 1. Nếu đất rộng, chia lô chống cháy mùa khô.

 1.3 Đào hố trồng: Đào hố bằng tay hay dùng máy khoan hố, hố sâu 40-60cm. Trước khi trồng 20 ngày, dùng 0,5 kg vôi bột xử lý cho một hố trồng. Sau đó, trộn tro trấu, phân chuồng ủ hoai (hoặc hửu cơ vi sinh) và supper lân với lớp đất mặt đảo đều rồi lấp đầy hố (trước khi trồng 10 – 15 ngày).

2- Kỹ thuật trồng

2.1 Thời vụ Chuối có thể trồng quanh năm nhưng lưu ý mùa khô phải đủ nước tưới. Thông thường lợi dụng mùa mưavào tháng 5-6 trồng là thích hợp nhất vì không phải tưới, có nước mưa đầy đủ để chuối phát triển. 2.2 Các giống chuối Hiện nay có rất nhiều giống chuối khác nhau tùy theo nhu cầu và mục đích sản xuất mà trồng các giống chuối như sau: chuối già (già hương, già cui, già lùn). Chuối sứ, chuối bom, chuối cau, chuối chà bột, chuối hột, chuối la, chuối ngự , chuối đỏ … Nếu trồng để xuất khẩu tươi nên trồng giống chuối già cui, chuối nuôi cấy mô cho chất lượng đạt tỷ lệ xuất khẩu cao. 2.3 Nhân giống chuối Ở những vườn chuối già, những năm đầu có thể bứng ra 4 -7 cây/năm. Khi vườn chuối trồng được 5-6 năm thì chỉ được 1 hoặc 2 cây con/bụi. Nếu trồng diện tích lớn cần thiết lập vườn nhân giống. Một số cách nhân đã được áp dụng. Nhân giống để cây mẹ sản xuất quầy Trồng cây mẹ với khoảng cách thưa dể cho nhiều cây con nhất. Cây mẹ trồng được 5 tháng thì bứng hết cây con, vun gốc, bón phân. Sau 1 tuần lễ chẻ doc một số bẹ ngoài cùng để lộ ra một số mắt ở củ chuối, lấy mũi dao nhọn khoét một vòng nhỏ quanh mắt. Sau đó tiến hành vun gốc 1 lần nữa, khoảng 1 tuần sau là có cây con mọc lên, như vậy 2 tuần có thể bứng cây con 1 lần đưa vào vườn ươm 4-5 tháng đưa ra trồng, khai thác cây con theo cách này thì sau 6 tháng cây mẹ sẽ chết vì hết bẹ. Nhân giống cấp tốc Chọn đất nhẹ có nhiều hữu cơ, bón nhiều phân đạm, trồng chuối con với khoảng cách 2x1,5m. Sau 15 ngày vun gốc cao 50-60cm làm chuối trồi củ để có thêm 1 củ mới ở trên. Mỗi củ sẽ cho thêm 1 chồi con. Sau 5 thángthì bứng cả bụi lên, tách những cây con cao 50 cm trở lên đem trồng. Nhân giống bằng củ: Dùng củ đã hết chu kỳ kinh tế, chọn củ lớn, tốt, cắt bớt rễ, chẻ làm 6-8 miếng, mỗi miếng có hai mắt mầm ngủ. Xử lý thuốc sát khuẩn rồi đem ươm bằng cách áp mặt cắt bằng phẳng xuống dưới đất ẩm đã được xử lý. Một số chồi sẽ phát triển sau 6-7 tháng bứng lên đem trồng. 2.4 Chọn chuối con đem trồng: Vùng khí hậu nhiệt đới đem chuối con đi trồng rất quan trọng. Kinh nghiệm cho thấy, loại chuối con “lá lưỡi mác” có gốc to và ngọn nhỏ, cao 1-1,5m, đường kính thân (cách gốc 20cm) là 15-20cm sẽ phát triển tốt nhất sau khi trồng. Tuy nhiên lựa chọn chuối con đem trồng còn phụ thuộc vào mục đích : Trồng cây lớn mau thu hoạch : Chọn cây cao khoảng 1,5-2m, củ lớn và có lá bàng. Gọt bớt rễ bên ngoài và các mắt lồi xung quanh củ, cắt bớt lá đến giữa cuống trừ 1 lá ngọn đã nở, phiến lá ngọn cũng được cắt 1/2 hoặc 1/3 để giảm bớt mất hơi nước. Sau khi trồng nếu có các chồi con mới mọc ra thì phải tỉa bỏ hết để cho cây mẹ phát triển. Ưu điểm của cách này là chuối trổ buồng sớm. Nhược điểm là cây to, khó vận chuyển, buồng chuối nhỏ vào mùa thu hoạch thứ nhất. Trồng củ cây chuối chưa trổ buồng hay đã đốn quầy: Cắt thân giả cây mẹ chỉ còn 15-20cm trên củ, gọt hết rễ để lại 1- 2 mắt. Sau trồng 1- 1,5 tháng chuối mọc ra 2- 5 cây con, tỉa bớt để lại 1-2 cây con. Ưu điểm của cách này là năng suất chuối khá cao vào năm thu hoạch đầu tiên nhưng có khuyết điểm là chậm thu hoạch. 2.5 Khoảng cách trồng: Tùy theo loại đất tốt xấu mà bố trí mật độ cho phù hợp, thông thường “đất tốt trồng thưa, đất xấu trồng dày”. “giống cao, to trồng thưa, thấp bé cây trồng dày”. Tuy nhiên mật độ thích hợp cho chuối già hương: 1.200 cây/ha; chuối già cui: 2.500 cây/ha, chuối già lùn: 4.000 cây/ha. Khoảng cách giữa các hàng, các cây thay đổi trung bình là 2- 3m. Khuynh hướng trên thế giới hiện nay là trồng dày. Vì chuối thường được xuất khẩu nải dựng trong thùng gỗ, thùng giấy, bìa cứng hay bao nhựa dẻo, thay vì trước đây xuất khẩu cả quầy. Trồng dày năng suất thường cao hơn. 2.6 Cách trồng: Đặt cây vào giữa hố trồng, lấp gốc, tưới đẫm. Chú ý cây chuối sẽ trổ buồng về phía đối diện với sẹo củ (nơi tách ra từ củ cây mẹ). Do đó khi trồng đặt sẹo củ quay về một hướng để chuối trổ buồng về một phía, giúp dễ chăm sóc và thu hoạch. 3- Chăm sóc: 3.1 Trồng dặm: Sau khi trồng khoảng một tháng nếu thấy cây phát triển kém thì phải trồng dặm lại bằng những cây tốt để phát triển kịp những cây trồng trước, đối với những cây mọc kém có thể dùng dao chặt ngang thân cách gôc 20-30cm giúp lá non dễ mọc ra. 3.2-Phân bón : - Hàng năm cần bón lượng phân hữu cơ cho một bụi 10–20kg (HCVS). Bón vôi khoảng 500-700kg/ha cho vườn chuối vào đầu và cuối mưa Ø Phân đạm: nếu trồng chuối già có thời gian sinh trưởng 11-12 tháng thì bón phân đạm bắt đầu từ 1,5 tháng sau khi trồng. Nếu chuối phát triển mạnh trong mùa mưa thì 1 tháng bón 1 lần. Trong mùa nắng chia làm 2-3 lần bón, khi chuối đã trổ buồng thì không cần bón đạm nữa. Đối với vườn chuối vụ thứ 2 bắt đầu bón đạm lúc đốn quầy vụ trước đến lúc cây con có độ mười lá. Ø Phân kali: Bón kali nên kết hợp với các lần bón đạm. Lượng kali bằng hoặc hơn lượng đạm. Bón kali cho trái chuối nặng hơn, thơm và ngọt hơn (tăng phẩm chất của quả chuối.) Ø Phân lân: Phân lân giúp bộ rẽ chuối phát triển tốt hơn, ăn sâu hơn, tạo điều kiện hút nước ngầm chống hạn cho cây. Phân lân dùng bón lót trước khi trồng cùng với phân hữu cơ. Mùa 2 thì bón ngay sau khi thu hoạch buồng chuối. Lượng phân bón như sau: ĐVT: kg/ha Lưu ý chỉ bón phân khi đất còn ẩm, sạch cỏ dại 3.3-Tỉa cây con: Mỗi tháng kiểm tra 1 lần để tỉa bỏ cây con kịp thời, tránh cạnh tranh dinh dưỡng và ánh sáng. Một số nghiên cứu cho thấy, chuối con mọc ở vị trí đối diện với sẹo củ và trên trục thẳng là con khỏe nhất. Trong điều kiện chăm sóc tốt, có thể chừa các cây con gối nhau, như vậy mỗi bụi có 3 cây phát triển (1 cây mẹ 2 cây con). Khi tỉa chồi, có thể áp dụng biện pháp cơ học là cắt ngang thân giả sát mặt đất, rồi dùng đục sát phá hỏng điểm sinh trưởng hoặc dùng xà beng bứng bỏ cây con hoặc dùng hóa chất nhỏ vào đỉnh sinh trưởng. 3.4 Bẻ bắp chuối: Sau khi bắp chuối nở hàng hoa cuối cùng, để nở tiếp 2 hàng hoa đực nữa thì bẻ bỏ bắp. 3.5 Chăm sóc vườn sau thu hoạch: Đốn bỏ cây mẹ sau khi thu hoạch, đưa toàn bộ ra khỏi vườn hoặc thu gom thành đống xử lý ủ làm phân, để tránh mầm mống sâu bệnh tiếp tục gây hại vườn chuối, tiến hành bón phân cho vườn chuối ngay. V- PHÒNG TRỪ SÂU BỆNH: A- Sâu : 1- Sùng đục củ (cosmopolites sodidus): Thành trùng là một loại mọt dài, 0,5-1mm, màu xám, khi mới nở có màu đỏ nâu hay đen. Mọt di chuyển ban đêm, ban ngày ăn núp ở dưới củ hay bẹ chuối gần mặt đất. con cái sống cả năm và đẻ trúng liên tục, dính vào thân chuối đang mọc để đẻ trúng. Ấu trùng nở, đục phá củ chuối thành những lỗ đường kính độ 1- 1,5cm, tạo điều kiện để nấm bệnh xâm nhập. Cây chuối không hấp thu được dinh dưỡng nên phát triển kém, nếu là cây con sẽ chết. Cây trổ buồng nhỏ, trái nhỏ. Khi thấy trong vườn có những cây mọc yếu mà không có dấu hiệu gì khác thì có thể bị nghi là sùng đục củ chuối. Phòng trị: - Chọn cây con đem trồng không có dấu vết củ sùng. Tránh chất đống cây con qua đêm trước khi trồng tránh mọt đến đẻ trứng. - Không tồn trữ cây con quá lâu. Nhúng cây con vào dung dịch thuốc trừ sâu như: Carbaryl 99% (Sevin), Diazinon 95% (Basudin), Etofenprox 96% (Trebon),… nồng độ 0,2% trước khi trồng. - Lấy thân cây chuối chẻ đôi cắt thành khúc dài 30- 60cm đặt áp xuống đất để dụ sùng đến để giết. - Xịt thuốc Cartap 97% (Padan )nồng độ 0,2% vào gốc. 2. Rầy mềm (pentalonia nigronervosa) Là tác nhân truyền virus gây bệnh chùn đọt ở chuối. Rầy có màu nâu không cánh, thường trú trong các bẹ chuối không chung với kiến. Rầy thường chích hút cây con ở gần mặt đất, ở gốc chuối. Phòng trị - Phun thuốc Methidathion 96%( Supracide). - Vệ sinh vườn, tách bỏ các bẹ chuối khô, diệt trừ kiến. 3. Bù lạch (thysanoptera sp): Có rất nhiều loại: màu nâu, trắng hoặc đen. kích thước rất nhỏ nên khó thấy. Trái bị chích hút sẽ nổi các sẹo ghẻ ở vỏ, màu đỏ nâu hoặc có thể bị nứt vỏ. Bù lạch xâm nhập vào các lá mo, chích hút nhựa trái non. Phòng trị: xịt thuốc Cypermethrin 40g/l+Profenofos 400g/l (Polytrin) Profenofos 87% (Selecron…) 4- Sâu đục thân (odoiporus longicollis): rất giống sùng đục ở củ nhưng chỉ đục ở thân giả, hang đục rất dài. Phòng trị: vệ sinh sạch sẽ những cây đã thu hoạch, củ chuối đánh xong phải đưa ra khỏi vườn. Dùng thuốc Diazinon 95% (Basudin) rắc cách gôc 0,5- 1m. 5-Tuyến trùng - Loài Radopholus similis chuyên đục vào rễ chuối, thành trùng dài 0,68mm, rộng 0,02- 0,03mm, con cái có kén, đầu hơi tròn, tấn công và phá hủy rễ, tạo các vết nâu hoặc đen, rễ không phát triển và không phân nhánh, tuyến trùng có thể đục vòng ngoài củ làm củ bị đỏ lên. - Tuyến trùng đẻ trứng vào các mô trong rễ, khi chích hút nhựa tế bào, các mô bị tấn công tạo thành vết đen ở rễ, cây bị cằn cỗi, buồng nhỏ, trái nhỏ và dễ bị các loài nấm trong đất tấn công như Fusarium, Rhizoctonia solani…làm cây bị chết. Ngoài ra còn có tuyến trùng Meloidogyne incognit làm rễ sưng tạo thành các nốt có kích thước khác nhau. - Tuyến trùng xoắn ốc là Heliotylenchus spp sống bên ngoài làm đứt rễ. - Tuyến trùng chích hút rễ là Pratylenchus spp triệu chứng phá hoại như Radopholus similis. Phòng trị: - Loại bỏ các cây bị bệnh, đào bỏ cả rễ. - Cày phơi đất 6 tháng sau trồng lại mới. - Chọn cây có củ to (>15cm ) ở những vườn cây không bị bệnh để trồng. - Ngâm củ vào dung dịch Cartap 97% (Padan) 0,2% trong 1 phút, sau đó để khô 24 giờ trước khi trồng. - Rải Diazinon 95% (basudin) hay Cartap 97% (padan) 30kg/ha vào hố trước khi trồng và lấp lại. B- Bệnh: 1- Bệnh héo rũ panama: Tác nhân gây bệnh:do nấm Fusarium oxysporum. Bệnh có thể xảy ra ở bất cứ giai đoạn sinh trưởng nào của cây. Các lá già bị vàng trước rồi lan dần lên các lá ngọn. Lá bị vàng từ bìa lá rồi lan vào gân lá, lá bị héo. Cuống bị gảy nơi tiếp xúc với thân giả. Các lá còn xanh mọc thẳng, sau chuyển sang xanh vàng, nhăn nheo và cuối cùng cũng bị héo. Thân giả bị chết nhưng vẫn đứng, các bẹ ngoài bị nứt dọc thân, các chồi con vẫn phát triển nhưng sau đó héo rụi. Cắt ngang thân giả sẽ thấy ở các bẹ lá non nhất bên trong có mạch dẫn nhựa đổi màu vàng, các bẹ lá già bên ngoài có màu nâu. Trong thân thật (củ chuối) có những đốm vàng, đỏ hay nâu. Chẻ dọc phần gốc của các rễ dẫn vào củ chuối có sọc đỏ. Phòng trị: - Đào bỏ các gốc bị bệnh nặng, rải vôi hay thuốc gốc đồng để khử đất trước khi trồng lại. - Các vườn bị bệnh nặng nên ngưng canh tác, cày phơi khô 2-6 tháng để diệt nấm bệnh. Không dùng chuối con ở vườn bị bệnh. Khử trùng con chuối bằng các loại thuốc Metalaxyl (Ridomil), Benomyl 95% … trước khi trồng. 2- Bệnh đốm lá Sigatoka Tác nhân gây bệnh: do nấm Cercospora musae. Bệnh thường thấy trên các lá thứ 2, 3 hoặc 4 (tính từ trên ngọn xuống). Vết bệnh lúc đầu là các đốm nhỏ 1-10 mm, rộng 0,5-1 mm màu vàng lợt hay nâu. Các đốm thường xếp dọc theo các gân phụ của phiến lá, các vết đốm phát triển thành hình thoi nhỏ, màu nâu đen với vầng vàng xung quanh. Nhiều vết đen liên kết tạo thành những mảng khô lớn. Cây bị bệnh nặng thường không phát triển được các lá đọt. Trong mùa mưa nấm bệnh lan theo nước chảy trên lá, làm các vết bệnh xếp thành hàng, vào mùa khô các đốm bệnh phát triển ở chóp lá, làm cháy mép hay ngọn lá. Quầy và nải nhỏ, trái lâu chín , ruột trái màu vàng hay hồng lợt, ăn có vị chát. Phòng trị - Tránh trồng chuối trên đất chua, đất phải thoát nuớc tốt; trồng với mật độ thích hợp, tăng cường bón phân lân. - Cắt lá khô đốt bỏ các mầm mống gây bệnh… - Phun ngừa bằng Copper sulfate 98% (thuốc Bordeaux1%), Benomyl 95% (Benomyl), Metalaxyl (Ridomil 0,1%) 3- Bệnh Đốm lá Cordana Tác nhân gây bệnh: do nấm Cordana musae. Trên mặt lá có nhiều hình thoi hay hình trứng lớn có viền nâu hay nâu đỏ, bên trong vết bệnh màu xám trắng có nhiều vòng đồng tâm. Mặt dưới vết bệnh có màu nâu xám. Xung quanh vết bệnh có quầng vàng. Các vết bệnh có thể nối liền nhau làm phiến lá bị khô thành từng mảng lớn. Phòng trị phun các loai thuốc giống như bệnh đốm lá Sigatoka hoặc thuốc Cyproconazole 94% (Bonanza), Propiconazole 90% (Tilt). 4-Bệnh chùn đọt Tác nhân gây bệnh: do virus Bunchy top hay cucumber mosaic virus gây ra, bệnh được truyền từ cây mẹ sang cây con qua đường cây giống, lây truyền từ cây này sang cây khác, thông qua một loài rệp có tên là pentalonia nigronervosa sinh sống tnên cây chuối, làm môi giới truyền bệnh. Bệnh phát sinh quanh năm, nhưng thường phát triển mạnh vào những tháng có độ ẩm cao. Qua quan sát thực tế vườn cây cho thấy, những vườn ít được chăm sóc, có nhiều cỏ dại, rậm rạp thường xuyên phủ đất bằng rơm rác, cỏ cây... thường là những vườn bị bệnh gây hại nhiều hơn những vườn khác. Bệnh phát triển nặng lúc ẩm độ không khí cao, nhất là ở những đất giàu dinh dưỡng và có phủ đất thường xuyên. Cách phát hiện bệnh chùn đọt trên lá chuối có sọc xanh lợt ở cuống lá và phiến lá chạy song song với các gân phụ. Cây nặng sẽ chùn đọt do lá không phát triển được, lá mọc hơi đứng không xòe như bình thường, lá nhỏ, dòn, mép lá phát triển không đều có màu vàng khảm lá. Cây lùn, nếu nhiễm bệnh sớm cây không trổ hoa. Nếu cây bị muộn cây vẫn trổ hoa nhưng buồng nhỏ, trái nhỏ. Cây có thể trổ buồng ngang hông. Phòng trị - Thu gom và tiêu hủy tất cả những cây nhiễm bệnh kể cả củ và chồi. - Phun thuốc diệt rầy, vệ sinh vườn thường xuyên, tránh tủ gốc mùa mưa. - Chọn vật liệu trồng cẩn thận, chọn cây giống khoẻ mạnh không nhiễm virus.

VII – Thu hoạch, vận chuyển và sơ chế

1/ Thu hoạch Từ trổ đến thu hoạch phải mất từ 80 – 90 ngày tuỳ theo nhiệt độ và ẩm độ. Thường thu hoạch lúc quả 3 /4 gầy, nghĩa là quả còn góc cạnh rõ. cần giám sát vào buổi chiều hôm trước và có kế hoạch vận chuyển trước khi cắt. Khi thu hoạch nếu cây thấp cần một công nhân, cây cao cần 2 công nhân chặt và vít cây mẹ xuống để khi thu buồng chuối không rơi xuống đất. Tránh xây sát buồng, sau thu hoạch cây mẹ cần được cắt bỏ.

2/ Vận chuyển Gánh hoặc khiêng buồng ra tụ điểm, tại đây phải có những thanh cây để móc buồng lên, phía trên lợp lá tránh ánh nắng. Cần phải làm nhanh gọn trong vòng 4 – 6 giờ vì chuối mau hư. 3/ Sơ chế, bao gói cho xuất quả tươi Bằng một cái vũm người ta cắt rời từng nải một. Tỉa bớt những trái có vẻ chín trước khi tới bến, những trái khuyết tật, dị hình. Thả nải vào bể nước có chứa clorin ngâm rữa khoảng 8 phút. Vớt ra cho ráo, cân, để nải qua dây chuyền phun thuốc trừ nấm (TBZ, Topsin M, Thiabendazole…), để cho ráo rồi đưa vào thùng. Nải chuối được đặt úp và lót nylon, độ 13,5 – 18kg/thùng. Trữ lạnh ở 130C khi chuyên chở.

TT KHUYẾN NÔNG ĐỒNG NAI

 

 


Tin cùng thể loại

  • Xử lý hạt giống trước khi gieo xạ
  • Quy trình canh tác rau sạch
  • Cách cho trái dưa chuột lớn đều.
  • CÂY DƯA HẤU VÀ KỸ THUẬT TRỒNG DƯA
  • Kỹ thuật trồng chanh dây (cây lạc tiên, cây mác mác...)
  • Kỹ thuật trồng bắp thu trái non
  • PHÒNG TRỪ SÂU ĐỤC TRÁI ĐẬU XANH
  • BỆNH BẠCH TẠNG TRÊN CÂY BẮP
  • TĂNG KHẢ NĂNG ĐẬU TRÁI CHO MÃNG CẦU XIÊM
  • TĂNG KHẢ NĂNG ĐẬU TRÁI CHO MÃNG CẦU XIÊM
  • Biện pháp hạn chế rụng trái cam, chanh
  • Kỹ thuật trồng và chăm sóc dưa hấu
  • Phương pháp phối trộn phân bón
  • Cách xử lý cho điều ra hoa đồng loạt
  • Bệnh phấn trắng và giả sương mai trên cây thuộc họ bầu, bí
  • Kỹ thuật bao trái
  • Phòng trị bệnh lở cổ rễ của giống rau
  • chăm sóc chanh không hạt
  • Kỹ thuật trồng hành lá
  • Một số bệnh thường gặp ở cây nho